హైదరాబాద్ విలీన దినోత్సవం: సెప్టెంబర్ 17, 1948న ఏం జరిగింది?
హైదరాబాద్: భారత స్వాతంత్ర్యం అనంతరం హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత్లో విలీనం కావడం భారత చరిత్రలో కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది. 1947లో బ్రిటిష్ పాలన ముగిసిన తర్వాత హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని పాలించిన నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ స్వతంత్రంగా కొనసాగాలనే వైఖరిని తీసుకున్నారు.
హైదరాబాద్ సంస్థానంలో నేటి తెలంగాణతో పాటు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు కూడా ఉండేవి. నిజాం ప్రభుత్వ కాలంలో సంస్థాన భవిష్యత్తుపై భారత్తో పలు దఫాలుగా చర్చలు జరిగాయి. 1947 నవంబర్లో భారత్తో స్టాండ్స్టిల్ ఒప్పందం కుదిరినా, పరిస్థితులు పూర్తిగా సద్దుమణగలేదు. ఈ సమయంలో కాసిం రజ్వీ నాయకత్వంలోని రజాకార్ల కార్యకలాపాలు తీవ్రతరం కావడంతో హైదరాబాద్లో ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. సంస్థానంలో రాజకీయ, సామాజిక ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్నాయని చారిత్రక ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి.
పరిస్థితులు విషమించడంతో భారత ప్రభుత్వం 13 సెప్టెంబర్ 1948న ‘ఆపరేషన్ పోలో’ పేరుతో సైనిక చర్య ప్రారంభించింది. కొన్ని రోజులపాటు జరిగిన చర్యల అనంతరం నిజాం సైన్యం లొంగిపోయింది.
1948 సెప్టెంబర్ 17న సాయంత్రం 5 గంటలకు నిజాం కాల్పుల విరమణ ప్రకటించారు. అనంతరం హైదరాబాద్ సైన్యాధిపతి మేజర్ జనరల్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఎల్ ఎడ్రూస్ లొంగిపోగా, హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో విలీన ప్రక్రియ పూర్తయింది.
అందుకే ప్రతి ఏడాది సెప్టెంబర్ 17ను హైదరాబాద్ విముక్తి, విలీనం లేదా జాతీయ సమైక్యత దినంగా వివిధ వర్గాలు, ప్రభుత్వాలు వేర్వేరు పేర్లతో గుర్తుచేసుకుంటున్నాయి.